Blijdschap

Te midden van al het ‘gewone’ nieuws van ons werken en leven hier in Malawi, hebben we ook nog ander, vreugdevol nieuws: wij verwachten een derde kindje in maart 2011. We zijn er erg blij mee en zien ernaar uit.

Tegelijkertijd is de verwachting voor ons niet zonder zorgen. Thomas en Marije zijn (veel) te vroeg geboren en hebben beide langere tijd in het ziekenhuis gelegen. Medisch gezien is de kans op herhaling groot.

Daarom heeft de gynaecoloog ons geadviseerd om al bij een zwangerschapsduur van 5 maanden naar Nederland te komen, zodat het verloop van de zwangerschap in de laatste maanden goed in de gaten gehouden kan worden. In Nederland kunnen bij tekenen van een mogelijke vroeggeboorte nog voorzorgsmaatregelen genomen worden die in Malawi niet voorhanden zijn. Bovendien zijn in Nederland veel meer mogelijkheden in de zorg voor te vroeg geboren kinderen.

Praktisch betekent dat, dat we al in november 2010 naar Nederland zullen terugkomen. Voor ons zijn dit dus best vreemde maanden omdat we nu maar tijdelijk hier zijn. Terwijl we in deze weken zoveel mogelijk voor ons werk willen doen, bereiden we ons ook tegelijkertijd weer voor op een verblijf in Nederland. We vinden het bestwel spannend hoe alles zal verlopen. Bovenal hopen we dat het met het kindje goed zal gaan en dat het niet veel te vroeg geboren zal worden.

Als alles goed gaat met het kindje en met Anneke hopen we eind april, begin mei 2011 weer terug te kunnen gaan naar Malawi.

In de tijd dat we in Nederland zijn, blijven we gewoon in dienst van de GZB. Martijn zal op afstand het werk in Malawi blijven begeleiden op het kantoor van de GZB. Als alles goed gaat met de zwangerschap, hoopt Anneke een aantal dagen aan de slag te kunnen gaan als arts. Als het mogelijk is, willen we voor Thomas en Marije graag een tijdelijke plek te vinden op een school en peuterspeelzaal. Al die dingen – naast huisvesting en andere praktische zaken – moeten nog in detail geregeld worden. Daarin zijn we erg blij met steun van onze thuisfrontcommissies.

“Ik vond eigenlijk alles leuk…”

Toen ik (Martijn) rond 12 uur Thomas ging ophalen, bleek hij een hele goede ochtend te hebben gehad. Hij had maar “één tik” gehuild.

Daarna had hij leren rekenen, zo meldde hij. Ik begreep dat ze er gelijk stevig tegenaan gaan: de kinderen moesten op dag één maar gelijk alle getallen van 0 t/m 20 op het bord schrijven. Nu kan Thomas wel tot 20 tellen, maar ik zou er graag bij zijn als hij dat ook foutloos op het bord zou zetten. Ongemerkt om het hoekje kijken zal er echter niet in zitten voor mij.

Thomas heeft het in elk geval naar zijn zin. Bij het naar bed gaan vanavond zei hij dat hij niet kon kiezen wat op school het leukste was, omdat hij “eigenlijk alles wel leuk vond”.

	Thomas In de bank met zijn klasgenootjes. Hij zit naast Wongani en Linda.
	Overzicht van de klas. In de loop van de week zullen er waarschijnlijk nog meer kinderen arriveren. Nu zijn ze met z’n tienen.
	Onderweg naar huis kwamen we mama tegen. Die moest natuurlijk ook alles horen.

Thomas voor het eerst naar “Standard 1”

Het huis voelt leeg. De kinderen waren de afgelopen weken ‘s ochtend altijd al vroeg samen aan het spelen. Anneke gaat rond 7 uur naar het ziekenhuis. Thomas en Marije liepen dan een stukje met haar mee. Als ze terug waren werden vaak al weer de speelspullen uit de zandbak gehaald en gingen “Bob en Wendy” samen aan het bouwen. Altijd hele verhalen en uiteraard werd ik met regelmaat op de hoogte gehouden terwijl ik in de studeerkamer zat te werken.

	Met z’n allen op weg naar school voor de eerste schooldag van het nieuwe jaar.

Dat mis ik wel een beetje. Marije is alleen aan spelen met de lego. Thomas is vandaag voor het eerst sinds drieënhalve maand weer naar school. Hij zit nu in Standard 1. Dat is hier de eerste groep van de basisschool. Maar het onderwijssysteem is niet echt vergelijkbaar met Nederland. Hier gaan ze er gelijk vol tegenaan met rekenen en taal. Hij moet morgen 10 schriften meenemen, een potlood en een gum. En we moeten een huiswerkagenda kopen. De schooldag loopt van 7 uur ‘s ochtends tot 3 uur ‘s middags, met een uurtje pauze tussen 12 en 1. We zullen zien hoe het gaat. Waarschijnlijk zullen we hem niet alle alle middagen naar school laten gaan, zodat we hem thuis ook nog wat homeschooling kunnen geven volgens wat hij in Nederland in groep 1 en 2 zou krijgen.

Vandaag was het weer een beetje spannend voor ons allemaal. Hoe zou het gaan? Thomas trok zijn uniform weer aan (en bleek flink te zijn gegroeid in lengte). Om 7 uur liepen we met z’n allen de bekende route naar zijn school. Thomas werd steeds stiller naarmate we dichterbij kwamen. Marije kwetterde vrolijk door dat ze Thomas klas al zag. Nadat we kennis hadden gemaakt met zijn nieuwe leerkracht, Mrs. Caroline Phiri, en aanstalten maakten om weg te gaan, moest Thomas toch wel even huilen. We hopen dat het goed zal gaan en dat hij het weer net zo naar zijn zin zal hebben op school als voor ons verlof.

	Thomas moet nog even getroost worden.
	Afscheid nemen. De vrouw in het blauw mantelpak is Thomas nieuwe juf, Mrs. Caroline Phiri.

Presenteren in Nederland: in gesprek met de wereldwijde kerk

Het is ondertussen al weer even geleden dat we in Nederland onze presentaties hielden over het werk hier in Malawi. We vonden dat een voorrecht om te mogen doen. We vinden het een belangrijk onderdeel van ons werk om door te geven wat christen zijn en kerk zijn in Malawi inhouden.

	Volle zaal bij de presentatie-avond in Oud-Beijerland
	Anneke aan het woord bij de presentatie voor de pauze.
	In gesprek met de aanwezigen in de workshops na de pauze.

Tijdens de eerste paar kerkdiensten die we in Nederland mee maakten viel het ons op hoe vaak benadrukt werd dat we als christenen in Nederland een minderheid zijn geworden die zich moet verdedigen waarom ze nog geloven. Geloven is moeilijk geworden. Voor ons was dat aanleiding om in onze presentaties te benadrukken dat dat wereldwijd gezien maar een deel van de waarheid is over het christendom. Wereldwijd is de kerk vooral een groeiende, jonge en springlevende gemeenschap.  En in Afrika ook nog eens overal zeer zichtbaar aanwezig (waar ter wereld bidden buschauffeurs voor het begin van hun reis samen met de medepassagiers? Waar ter wereld hoor je Michael W. Smith in de winkel?).

Wat ons betreft betekent dat, dat we als christenen altijd met twee woorden moeten spreken als het gaat over de kerk: in Nederland wordt de kerk misschien kleiner, wereldwijd wordt ze alleen maar groter en groter.

Wij zijn namens de kerk in Nederland uitgezonden om binnen de presbyteriaanse kerk in Malawi te helpen bij het vinden van de juiste woorden en daden voor de Bijbelse boodschap in de taal, cultuur en omstandigheden van Malawi. De neiging is groot om daarbij primair te denken dat wij iets komen brengen wat er nog niet is in Malawi of in elk geval wat er heel schaars is. En dat is natuurlijk ook zo: het artsentekort in Malawi blijft onverminderd groot en organisatie-adviseurs zijn schaars en/of duur.

Toch benadrukten we in onze presentaties dat onze aanwezigheid in Malawi niet alleen een kwestie is van het brengen van een set kennis en vaardigheden. Onze aanwezigheid betekent ook iets voor Nederland. Malawi heeft ons ook iets te bieden. We brachten tijdens onze presentaties dan ook altijd een aantal ‘cadeaus’ mee uit Malawi. Die kwamen neer op de volgende punten.

1. Allereerst een herhaling van het eerder genoemde punt: er is reden voor hoop, de kerk wereldwijd groeit. Als voorbeeld: onze kerk is tussen 1980 en 2010 gegroeid van 20 naar 170 gemeenten. En gemeenten mogen zich pas gemeente noemen als ze minimaal 500 leden hebben. Deze cijfers zijn in lijn met trends in hele Afrika.
2. Als we iets van de Afrikaanse kerk mogen leren is het wel dat kerkdiensten een feest mogen zijn waar je met je hele(!) lichaam en ziel aan mee kunt doen.
3. Verder kunnen we leren van de vanzelfsprekendheid van het geloof. Die is in Malawi groot. Niemand schaamt zich om christen te zijn. Gebed heeft een vanzelfsprekende plek in alle dingen van het alledaagse leven. Graag zouden we manieren vinden om die vanzelfsprekendheid aanstekelijk te laten zijn. Dat zal misschien moeilijk zijn in onze post-christelijke samenleving, maar het zou mooi zijn als we ons konden laten meenemen in het Afrikaanse enthousiasme
4. We kunnen leren van de vormen van kerk-zijn die in Malawi zijn gegroeid. Bijvoorbeeld van de manier waarop het onderling pastoraat wordt vormgegeven. Op zondagmiddag zijn er kerkdiensten in de secties van elke wijkgemeenten. Gewoon bij mensen thuis. Diensten met zo’n 20-30 mensen. Na die dienst worden de pastorale zaken van de sectie besproken en worden bezoekjes gepland. Daarbij wordt iedereen die aanwezig is ingeschakeld – ouderling, diaken of gewoon gemeentelid, dat maakt niet uit. De bezoeken worden dan vaak direct na de dienst uitgevoerd. Als we in Nederland zoeken naar de invulling van de tweede dienst, is hier een goed idee.
5. Tot slot krijgen we vanuit het predikantentekort in Malawi een nieuwe blik aangereikt op de rol die gewone gemeenteleden kunnen en mogen spelen in de eredienst. In de kerk waar wij werken wordt 85% van de diensten van A tot Z, inclusief de preek volledig verzorgd door ouderlingen in nauwe samenwerking met gewone gemeenteleden. In Nederland hebben nogal de neiging om de ‘ambtelijkheid’ van de kerkdienst te benadrukken. Van onze Afrikaanse broeders en zusters leren we dat we daar echt wel wat ontspannener over mogen zijn.

Naast onze presentaties zijn we ook geïnterviewd door eo.nl. Op basis van de interview en van opnames bij één van onze presentatie-avonden is een documentaire gemaakt. Die is op 24 juli 2010 uitgezonden binnen het kader van de EO-zomerserie “Mensen met een missie”. De uitzending is hier nog terug te luisteren.

Voorafgaand aan ons verlof heeft Martijn ook nog aardig wat tijd gestoken in het schrijven van een artikel voor het blad Wapenveld. Het heeft als titel “Efeze in Afrika” en gaat over de manier waarop onze ervaringen in Malawi relevant zijn voor Nederland: welke lessen kunnen we in Nederland leren van de wereldwijde kerk. Dat is een onderwerp waarover we graag in gesprek blijven.

Weer vrij

Ik ben zondagochtend met een groep predikanten uit Ekwendeni na de kerkdienst bij Rev. Nyondo op bezoek geweest in de gevangenis in Mzuzu. We waren onderdeel van een onafgebroken stroom bezoekers gedurende de dag. Hij had dus geen gebrek aan steun. We waren maar kort binnen en spraken vooral over hoe het ging. Aangezien er continu een bewaker bij was konden we niet inhoudelijk op de situatie ingaan. Na vijf minuten sloten we af met een gebed en maakten plaats voor de volgende bezoekers.

Gisterenochtend is Rev. Nyondo op borgtocht vrijgekomen. De overheidsaanklager wilde hem nog 7 dagen vasthouden voor nader onderzoek, maar de rechter oordeelde dat hij de noodzaak daar niet van zag. De vrijlating was aanleiding voor een groot feest met een optocht door de straten van Mzuzu. Ik was zelf aan het werk op het synodekantoor toen en kon de feestende menigte steeds dichterbij horen komen. Op het terrein van de kerk naast het kantoor ontstond een spontane openlucht rally met speeches, zang en gebed. Ik heb het van een afstandje gevolgd (het is niet verstandig als buitenlander bij een “politiek-gevoelige” bijeenkomst te zijn) en wat foto’s gemaakt met mijn telefoon.

	Na de vrijlating ontstond een spontane ‘openlucht rally’ bij de kerk naast het synode-kantoor.

Iedereen is erg blij dat dit nu achter de rug is. Het blijft echter wel een hele grote vraag: hoe zal dit zich verder ontwikkelen de komende tijd, de komende jaren? Het zal ongetwijfeld onderwerp zijn van een uitgebreide bespreking tijdens de Synode-vergadering die komend weekend van start gaat.

In de internationale media is weinig aandacht voor wat er in Malawi gebeurt. Op internet vond ik nog wel de volgende artikelen met een weergave van de gebeurtenissen:

http://www.malawivoice.com/latest-news/police-free-two-livingstonia-clerics-as-nyondo-still-in-custody/

http://www.malawivoice.com/latest-news/mzuzu-city-in-jamboree-for-the-released-livingtonia-synod-gs/

Gebed gevraagd: Algemeen Secretaris van de kerk gearresteerd

Ik was eigenlijk van plan om vandaag een stukje te publiceren over onze presentaties in Nederland. Dat moet door de gebeurtenissen van vandaag maar even wachten. Onze Algemeen Secretaris, de hoogste baas van de uitvoeringsorganisatie van de kerk, is namelijk gisteravond gearresteerd en zit nu nog steeds gevangen.

	De Algemeen Secretaris van de kerk, is gisteren gearresteerd.

Ik ging vanochtend om 7.15 uur op weg om een vergadering te helpen leiden van de Planning Committee, waaraan ik verantwoording afleg over de uitvoering van het beleidsplan van de kerk. We zouden de komende Synode (van 28 augustus tot 1 september) voorbereiden. Nog voor ik Mzuzu inreed werd ik gebeld door Anneke. Zij had net een sms gekregen van de anesthesist van het ziekenhuis dat de Algemeen Secretaris gevangen zat. Even later werd ik zelf gebeld door een lid van de Planning Committee: of ik het al wist en of ik contact op wilde nemen met de plaatsvervanger van de Algemeen Secretaris, mijn baas, over wat nu verder de bedoeling was.

In Mzuzu ben ik gelijk langs gegaan bij de Deputy. Hij was net even thuis om zich even op te frissen na een hele nacht op het politiebureau. Hij vertelde mij dat de Algemeen Secretaris vrijdag naar de begrafenis van Moses Chirambo was gegaan, een vooraanstaand politicus en voormalig minister van Gezondheidszorg. Bij de begrafenis waren allerlei leden van de regering aanwezig. Tijdens een toespraak haalde de Algemeen Secretaris hard uit naar de president van Malawi en zijn beleid.

‘s Avonds kwam vervolgens de politie op het synode-terrein hem arresteren samen met zijn plaatsvervanger en de voorzitter van de Synode. Op het politiebureau bleek het vooral om de Algemeen Secretaris te gaan. De andere twee wilden hem niet alleen laten, maar werden gedwongen om weg te gaan. Hij zit nu vast op beschuldiging van “opruiing en verraad”.

40 mensen hebben gedurende de nacht bij het politiebureau gewaakt en gezongen en de Algemeen Secretaris moreel ondersteund. Het bericht ging als een lopend vuurtje rond in de kerk en aan het begin van de morgen, toen het openbaar vervoer weer was begonnen, groeide het aantal mensen snel naar ruim 300. Vanuit de hele noordelijke regio waren en zijn mensen/predikanten onderweg naar Mzuzu om steun te betuigen en de vrijlating van de Algemeen Secretaris af te dwingen.

Later in de ochtend is hij voorgeleid voor de rechtbank. Zijn advocaten hebben gevraagd om vrijlating op borgtocht. In eerste instantie leek dat ingewilligd te worden en was er sprake van een borg van zo’n 2.000 euro (overigens een gigantisch bedrag hier). Later werd dat ingetrokken. Het laatste wat ik ervan hoorde is dat hij van het politiebureau is overgebracht naar de gevangenis in Mzuzu.

Iedereen is er vol van en veel gesprekken gaan alleen nog maar over de arrestatie en over de redenen ervoor. Sinds hij vorig jaar een absolute meerderheid haalde in het parlement, geeft de president steeds minder ruimte voor kritiek. Alle criticasters in de partij worden geroyeerd. Kritische kranten krijgen geen advertenties meer van de overheid. Kritische ministers worden ontslagen.

De arrestatie van een kerkleider is echter zonder precedent. Dat is nog nooit gebeurd sinds de invoering van het meerpartijenstelsel in 1994. Er is een nieuwe wissel om gezet en iedereen is bezorgd over hoe de situatie zich verder zal ontwikkelen.

Willen jullie bidden voor:

• de vrijlating van de Algemeen Secretaris
• de democratie en vrijheid van meningsuiting in Malawi
• wijsheid voor de kerk om te bepalen hoe om te gaan met deze situatie

Weer aan de slag

Ondertussen hebben we alweer aardig de draad opgepakt. Het was leuk om weer aan de slag te gaan. Collega’s begroetten ons met enthousiasme.

In het ziekenhuis was alles redelijk goed doorgedraaid. Een clinical officer had een aantal van Annekes taken overgenomen en had dit echt goed uitgevoerd. Hij is ondertussen gepromoveerd en mag deze taken blijven doen. Ook is er ene nieuwe verloskundevleugel geopend en zijn er nieuwe mensen aangenomen. Dat is erg fijn om te merken.

Ook Martijns werk is heel goed doorgegaan. Er is hard gewerkt aan de uitvoering van drie projecten waarvoor net voor ons vertrek naar Nederland nog financiering beschikbaar was gesteld door de GZB. Zo is er vijf weken lang een promotie-tour gehouden op 21 plekken in Noord-Malawi om bijbelbezit en bijbellezen te stimuleren. Met muziek, drama, bijbelquiz en promotiepraatjes. En natuurlijk was de bijbel te koop (met subsidie). De bijbels waren niet aan te slepen en mensen vroegen steeds om meer. Bemoedigend.

Thomas en Marije spelen heerlijk samen, al kletsend in het Nederlands. Ze lijken wel weer erg te moeten wennen aan het Engels en hebben nog niet zoveel zin om oude vriendjes op te zoeken. Thomas’ school begint weer in september en dan mag hij naar Standard 1, groep 1. Anneke probeert nu ’s middags weer een beetje zijn oude leerstof op te halen.

	Afgelopen weekend namen we bij het meer afscheid van onze vrienden Erik & Naomi en hun dochtertje Fenna.